آیت الله محمدتقی پورمحمدی، نماینده مردم آذربایجانشرقی در مجلس خبرگان رهبری و امام جمعه مرند در گفتگو با خبرنگار مهر، با تشریح خاطراتی از دوران کودکی، ورود به حوزه علمیه، مبارزات پیش از انقلاب، حضور در دفاع مقدس و مسئولیتهای پس از انقلاب، بر ضرورت بازسازی جایگاه علمی و حوزوی آذربایجانشرقی، استفاده از ظرفیت هنر و فضای مجازی در تبلیغ دین و تقویت ارتباط با نسل جوان تأکید کرد.
پورمحمدی با اشاره به دوران کودکی خود اظهار کرد: در سال ۱۳۳۷ در روستای النجق از روستاهای شهرستان مرند متولد شدم و تحصیلات ابتدایی را در همان روستا آغاز کردم و در کنار دروس مدرسه، قرآن و گلستان سعدی را نیز در مکتبخانه آموختم.
وی افزود: در روستا در فصلهایی که کار کشاورزی تعطیل بود، هیئتهای مذهبی که آن زمان به آنها «سیره» گفته میشد، در خانهها برگزار میشد و در این جلسات قرآن، احکام و مسائل شرعی آموزش داده میشد.
امام جمعه مرند ادامه داد: در این جلسات، آموزش احکام به شکل عملی انجام میشد و از افراد خواسته میشد وضو بگیرند، تیمم کنند یا قرائت نماز را انجام دهند تا اشکالات آنان برطرف شود. حتی یک بار در جمع، به دلیل اینکه تیمم را درست انجام داده بودم، مورد تشویق قرار گرفتم و این تشویق در روحیه من تأثیر زیادی گذاشت.
دو اتفاقی که مسیر زندگیام را تغییر داد
پورمحمدی با اشاره به عوامل مؤثر در علاقهمندی خود به حوزه علمیه گفت: در کنار فضای مذهبی خانواده، روستا و هیئتها، دو اتفاق در علاقهمند شدن من به طلبگی نقش اساسی داشت.
وی افزود: یک روز طلبهای از تبریز به روستای ما آمد. نحوه برخورد، اخلاق، ظاهر و منش او برای من بسیار جذاب بود. بزرگان روستا نیز احترام زیادی برای او قائل بودند و پدرم او را برای شام به خانه ما دعوت کرد. من تا هنگام خواب درباره طلبگی، درس خواندن و برنامههای حوزه از او سؤال میکردم و برخورد او تأثیر عمیقی بر من گذاشت.
نماینده مردم آذربایجانشرقی در مجلس خبرگان رهبری ادامه داد: چند سال بعد نیز در مراسم ترحیم یکی از علمای روستا، مرحوم حاج میرزا محمدآقا یارمحمدی، مرحوم حاج میرزا علیآقا پورعلی که از علمای روستا و ساکن تبریز بود، منبر رفت و درباره نقش علما در جامعه سخن گفت.
وی گفت: ایشان در آن مجلس شعری از سعدی خواند که مضمون آن تفاوت میان عابد و عالم بود؛ اینکه عابد تلاش میکند خود را از موج نجات دهد اما عالم برای نجات دیگران تلاش میکند. این سخن نیز در ذهن من ماندگار شد و در تصمیم من برای ورود به حوزه علمیه تأثیر گذاشت.
پورمحمدی اضافه کرد: در آن زمان حدود ۱۱ سال داشتم و پس از مدتی در سال ۱۳۵۰ و در ۱۳ سالگی، وارد حوزه علمیه تبریز شدم.
از مدرسه صادقیه تبریز تا حوزه علمیه قم
وی با تشریح مسیر تحصیل خود در حوزه علمیه گفت: در سال ۱۳۵۰ وارد حوزه علمیه تبریز شدم و در مدرسه صادقیه مشغول تحصیل شدم. در آن دوران از محضر استادانی همچون آقای علیزاده، آیتالله میرزا رحیم طاهری، آیتالله سید محمدعلی طباطبایی و بهویژه مرحوم آیتالله سیدمهدی نجفی مرعشی استفاده کردم.
امام جمعه مرند افزود: در کنار آن، دروس مختلفی را نزد استادانی در مدارس طالبیه و دیگر مدارس علمیه تبریز فراگرفتم و از استادانی مانند آقای امیرنژاد، آیتالله میرزا غفور امینآبادی، مرحوم قراملکی و آقای انصارین بهره بردم.
وی ادامه داد: در سال ۱۳۵۳ برای ادامه تحصیل به قم رفتم و دروس حوزوی را نزد استادان مختلف ادامه دادم. در شرح لمعه از محضر آیتالله سیدمحمدحسینی کوهکمری، آقای نظری میانجی، آقای فیض سرابی و آقای فاضل هرندی استفاده کردم.
پورمحمدی گفت: رسائل را نزد آیتالله سیدابوالفضل موسوی تبریزی و آیتالله اعتمادی تبریزی، مکاسب را نزد آیتالله حاج میرزا دوزدوزانی و آیتالله پایانی اردبیلی و کفایه را عمدتاً نزد آیتالله پایانی فراگرفتم.
وی با اشاره به تحصیل دروس فلسفه و کلام اظهار کرد: منظومه حاج ملاهادی سبزواری را نزد آیتالله انصاری شیرازی و جلد نخست اسفار را نزد علامه حسنزاده آملی خواندم و بخشهایی از اسفار را نیز در محضر آیتالله جوادی آملی فراگرفتم.
نماینده مردم آذربایجانشرقی در مجلس خبرگان رهبری افزود: در درس خارج نیز عمدتاً از محضر آیات عظام میرزا جواد تبریزی، منتظری، فاضل لنکرانی، مکارم شیرازی و سبحانی بهره بردم و در کنار آن در برخی دروس دیگر استادان حوزه نیز شرکت کردم.
از نخستین مواجهه با ساواک تا حضور در مبارزات انقلاب
پورمحمدی با اشاره به ورود خود به فضای مبارزات انقلاب اسلامی گفت: زمانی که در ۱۷ سالگی به قم رفتم، فضای حوزه و ارتباط با طلبهها و استادان موجب شد بیشتر با مسائل انقلاب آشنا شوم.
وی افزود: ساواک چندین بار به محل سکونت ما مراجعه کرد، کتابها را به هم ریخت و منزل را تفتیش کرد. حتی یک بار کتابی درباره ادبیات و دستور زبان فارسی را صرفاً به دلیل نام خانوادگی نویسنده که «طالقانی» بود، ممنوع اعلام کردند و تصور کرده بودند این کتاب متعلق به آیتالله سیدمحمود طالقانی است.
امام جمعه مرند ادامه داد: پس از آغاز اعتراضات سال ۱۳۵۶، در تجمعها و حرکتهای اعتراضی طلبهها حضور داشتم و همراه آنان به منازل مراجع میرفتیم. در جریان اعتراضات قم نیز چند بار در این اجتماعات شرکت کردم و یک بار توسط نیروهای شهربانی دستگیر شدم.
وی با اشاره به حادثه ۱۹ دی قم گفت: پس از این حادثه و شهادت و مجروح شدن تعدادی از مردم، حرکتهای اعتراضی به شهرهای مختلف از جمله تبریز، یزد و اصفهان گسترش یافت و زمینههای پیروزی انقلاب اسلامی فراهم شد.
حضور در دفاع مقدس؛ از تبلیغ در جبهه تا فرماندهی سپاه اردبیل
پورمحمدی با اشاره به حضور خود در دوران دفاع مقدس گفت: در آن دوران، طلبهها معمولاً در قالب نیروهای تبلیغی و گاهی در کنار فعالیت تبلیغی، در عرصه رزمی نیز به جبهه اعزام میشدند. من نیز چندین بار از طریق دفتر تبلیغات قم به مناطق مختلف از جمله دزفول، اهواز و اندیمشک اعزام شدم.
وی افزود: در سال ۱۳۶۱ نیز برای تبلیغ ماه رمضان به مراغه اعزام شدم و علاوه بر سخنرانی در مساجد، برنامههای آموزشی و فرهنگی برای معلمان آموزش و پرورش برگزار کردم.
امام جمعه مرند ادامه داد: پس از پایان ماه رمضان، مسئولان سپاه منطقه ۵ تبریز از من خواستند مسئولیتی در سپاه بپذیرم. ابتدا تمایلی به قبول مسئولیت نداشتم اما با توجه به تأکید حضرت امام مبنی بر اینکه اگر وجود فردی در جایی مورد نیاز است نباید از پذیرش مسئولیت امتناع کند، این مسئولیت را پذیرفتم.
وی گفت: ابتدا به عنوان مسئول روابط عمومی سپاه منطقه ۵ منصوب شدم. آن زمان روابط عمومی تنها به معنای فعالیتهای رسانهای امروز نبود و فعالیتهای گسترده فرهنگی و اجتماعی را نیز دنبال میکرد و بسیاری از انجمنهای اسلامی در مدارس، محلات و کارخانهها در همان دوره شکل گرفتند.
پورمحمدی افزود: پس از مدتی نیز به عنوان فرمانده سپاه اردبیل منصوب شدم و حدود سه سال در این مسئولیت فعالیت کردم. در آن زمان حوزه مسئولیت سپاه اردبیل گسترده بود و مناطقی مانند سراب، مشگینشهر، پارسآباد، بیلهسوار و خلخال را نیز شامل میشد.
وی خاطرنشان کرد: پس از مدتی به دلیل علاقه به ادامه تحصیل، از مسئولیت استعفا دادم و به قم بازگشتم و تحصیل را ادامه دادم.
تبلیغ دینی امروز بدون بهرهگیری از هنر و فضای مجازی کافی نیست
امام جمعه مرند در ادامه درباره تفاوت فعالیت فرهنگی و تبلیغی امروز با سالهای ابتدایی انقلاب اظهار کرد: شرایط امروز با دهههای نخست انقلاب تفاوت بسیار زیادی دارد. آن زمان ابزارهای ارتباطی محدود به مسجد، جلسات مذهبی و در نهایت صداوسیما بود اما امروز فضای مجازی، اینترنت، شبکههای مختلف و تلفنهای هوشمند به صورت گسترده در اختیار مردم و بهویژه جوانان قرار دارد.
وی افزود: امروز منبر و سخنرانی همچنان بسیار مهم و اثرگذار است اما به تنهایی کافی نیست و باید از ظرفیت هنر و رسانه نیز استفاده کرد.
پورمحمدی گفت: شعر، فیلم، تولید محتوای تصویری و فعالیت در فضای مجازی میتواند تأثیر زیادی بر نسل جوان داشته باشد. امروز کسانی که در فضای مجازی فعالیت فرهنگی میکنند، کار مهمی انجام میدهند و باید از این ظرفیت حمایت شود.
وی ادامه داد: حتی طلبهای از مرند را دیدم که فعالیت خود را به تبلیغ در فضای مجازی اختصاص داده و آیات قرآن را به زبان انگلیسی ترجمه و پیامهای آن را برای مخاطبان خارج از کشور منتشر میکند و از استقبال گسترده مخاطبان سخن میگفت.
نماینده مردم آذربایجانشرقی در مجلس خبرگان رهبری تأکید کرد: باید کارهای پراکنده و فردی در قالب مؤسسات و مجموعههای حرفهای ساماندهی شود و جوانان متخصص در حوزههای مختلف تولید محتوا، هنر، رسانه و فضای مجازی به این عرصه وارد شوند.
وی گفت: امروز هم تولید محتوا و هم انتشار آن اهمیت دارد و باید از ابزارهای مختلف برای رساندن پیام انقلاب، دفاع مقدس و مسائل فرهنگی به نسل جوان و مخاطبان جهانی استفاده کرد.
خلأ مهم آذربایجانشرقی؛ کاهش حضور علمای تراز علمی بالا
پورمحمدی در پاسخ به پرسشی درباره ظرفیت مغفولمانده آذربایجانشرقی گفت: یکی از خلأهای مهم استان، کاهش حضور علمای تراز علمی بالاست.
وی افزود: زمانی که من وارد حوزه علمیه تبریز شدم، حدود ۳۰ مجتهد مسلم در تبریز حضور داشتند و چند نفر از آنان صاحب رساله بودند. آیتالله سبحانی نیز به من گفتهاند که در دوره طلبگی ایشان، تعداد علمای برجسته تبریز بسیار بیشتر بوده و دهها عالم برجسته در این شهر حضور داشتند.
امام جمعه مرند ادامه داد: امروز نیز طلبهها و روحانیون فراوانی در تبریز فعالیت میکنند و در مساجد، نمازهای جماعت و برنامههای تبلیغی حضور دارند که وجود آنها مغتنم است، اما از نظر حضور علمای تراز اول و شخصیتهای علمی برجسته، با گذشته فاصله داریم.
وی با اشاره به سابقه علمی آذربایجانشرقی اظهار کرد: این منطقه شخصیتهای بزرگی همچون علامه امینی، علامه محمدتقی جعفری، علامه طباطبایی و عالمان و اندیشمندان بزرگی را پرورش داده است و باید زمینه بازگشت این جایگاه علمی فراهم شود.
پورمحمدی گفت: حوزههای علمیه، علما، نماینده ولیفقیه، خیران و تجار باید در این زمینه همکاری کنند. در گذشته تجار تبریز در حمایت از حوزه و علما نقش مهمی داشتند و امروز نیز احیای این ظرفیت نیازمند مشارکت همه این مجموعههاست.
وی افزود: در کنار تربیت عالمان جدید، باید نسل جوان را با مفاخر علمی و دینی آذربایجان آشنا کرد و برای بزرگان این خطه برنامههای علمی و فرهنگی برگزار کرد.
جنگ اخیر؛ خسارت سنگین در کنار تغییر معادلات منطقهای
پورمحمدی در بخش دیگری از این گفتوگو، در ارزیابی جنگ اخیر اظهار کرد: این جنگ را باید در ادامه تلاشهای چند دههای دشمن برای تضعیف جمهوری اسلامی ایران ارزیابی کرد.
وی با اشاره به تجربه هشت سال دفاع مقدس افزود: در دوران دفاع مقدس، ایران در شرایطی قرار داشت که بسیاری از امکانات نظامی امروز را نداشت اما رزمندگان با ایثار و فداکاری در برابر دشمن ایستادند و اجازه ندادند حتی یک وجب از خاک کشور در اختیار دشمن باقی بماند.
نماینده مردم آذربایجانشرقی در مجلس خبرگان رهبری گفت: حمایت ایران از جریان مقاومت در منطقه نیز در طول سالهای گذشته بخشی از معادلات منطقهای بوده و به اعتقاد من، دشمنان تلاش کردند با هدف قرار دادن فرماندهان، دانشمندان و شخصیتهای مؤثر، این روند را متوقف کنند.
وی افزود: در جنگ اخیر نیز اگرچه کشور خسارتهای سنگینی متحمل شد و شهادت رهبر انقلاب و جمعی از فرماندهان و دانشمندان ضایعه بزرگی بود، اما این حوادث در عین حال موجب افزایش همبستگی و انسجام اجتماعی شد.
«امت مبعوثشده» پس از شهادت رهبر انقلاب
پورمحمدی با اشاره به حضور مردم در اجتماعات شبانه پس از شهادت رهبر انقلاب اظهار کرد: پیش از این نیز رهبر انقلاب درباره «امت مبعوثشده» سخن گفته بودند و به اعتقاد من، امروز شاهد تحقق این مسئله هستیم.
وی افزود: حضور مردم در اجتماعات شبانه پس از شهادت رهبر انقلاب، بهویژه حضور جوانان، نشان داد که جامعه ایران همچنان ظرفیت بالایی برای حضور در صحنه دارد.
امام جمعه مرند گفت: برخی تصور میکنند نسل جوان امروز با نسل جوان دوران انقلاب و دفاع مقدس تفاوت بنیادین دارد، اما من این نگاه را قبول ندارم. جوانانی که در دوران دفاع مقدس حماسه آفریدند، همان جوانان دوران پیش از انقلاب بودند که در یک مقطع تاریخی به صحنه آمدند.
وی ادامه داد: امروز نیز جوانانی که پس از انقلاب اسلامی تربیت شدهاند، در شرایط حساس میتوانند ظرفیتهای خود را نشان دهند و حضور گسترده آنان در اجتماعات اخیر نمونهای از همین مسئله است.
شهادت رهبر انقلاب، ضایعهای بزرگ اما منشأ همبستگی اجتماعی
پورمحمدی درباره روزهای نخست پس از شهادت رهبر انقلاب اظهار کرد: شهادت ایشان برای کشور ضایعه بسیار بزرگی بود؛ چراکه در کنار ایشان، فرماندهان، دانشمندان و شخصیتهای دیگری نیز از دست رفتند که هر کدام سرمایههای کشور بودند.
وی افزود: با این حال، شهادت شخصیتهای بزرگ در تاریخ انقلاب اسلامی در مواردی موجب شکلگیری آثار و برکاتی شده است که شاید در دوران حیات آنها کمتر دیده میشد. به اعتقاد من، خون رهبر شهید انقلاب نیز منشأ آثار و برکات فراوانی خواهد بود.
امام جمعه مرند ادامه داد: نمونه این مسئله را میتوان در حضور مردم در کنار مزار ایشان مشاهده کرد. مردم در کنار زیارت حضرت رضا(ع)، به زیارت مزار رهبر شهید نیز میروند و این حضور حتی در ساعات پایانی شب نیز ادامه دارد.
مجلس خبرگان برای چنین روزهایی پیشبینی شده است
نماینده مردم آذربایجانشرقی در مجلس خبرگان رهبری درباره نقش این مجلس در شرایط پس از شهادت رهبر انقلاب نیز گفت: یکی از وظایف اصلی مجلس خبرگان رهبری در قانون اساسی، تعیین رهبر در صورت فقدان رهبر یا ناتوانی ایشان در انجام وظایف است و اساساً مجلس خبرگان برای چنین شرایطی پیشبینی شده است.
وی افزود: در شرایط اخیر، با وجود تهدیدات و محدودیتهای امنیتی، اعضای مجلس خبرگان رایزنیها و مشورتهای خود را انجام دادند و سرانجام فرآیند انتخاب رهبر جدید به نتیجه رسید.
پورمحمدی اظهار کرد: به اعتقاد من، انتخاب رهبر جدید در آن شرایط تاریخی نشان داد ساختار نظام جمهوری اسلامی در برابر بحرانها دارای سازوکارهای مشخص است و دشمن نتوانست با ایجاد ناامنی، این روند را متوقف کند.
جوانان امروز را نباید دستکم گرفت
پورمحمدی در پایان با تأکید بر ضرورت نگاه امیدوارانه به نسل جوان گفت: نباید تصور کرد جوانان امروز نسبت به ارزشها و سرنوشت کشور بیتفاوت هستند.
وی افزود: همانگونه که جوانان پیش از انقلاب در یک مقطع تاریخی به صحنه آمدند و در دفاع مقدس نیز حماسه آفریدند، جوانان امروز نیز در شرایط حساس میتوانند نقشآفرین باشند.
امام جمعه مرند تأکید کرد: حضور جوانان در اجتماعات شبانه اخیر نشان داد نسل جوان همچنان نسبت به مسائل کشور حساس است و در صورت نیاز میتواند در صحنههای مختلف اجتماعی و ملی حضور پیدا کند.
وی گفت: باید به جوانان اعتماد کرد، ظرفیتهای آنان را شناخت و زمینه مشارکت و نقشآفرینی آنان را فراهم کرد. نسل جوان سرمایه بزرگ کشور است و اگر این ظرفیت به درستی هدایت شود، میتواند در آینده ایران اسلامی نقش تعیینکنندهای ایفا کند.
نظر شما